Dziennik z łódzkiego getta (1941-1942)

Dziennik z łódzkiego getta Szlomy Franka to jedno z ważnych zapisanych w jidysz świadectw życia w zamkniętej dzielnicy Łodzi w czasach Zagłady. Jego autor – przedwojenny dziennikarz, pisarz i jeden z nielicznych ocalałych mieszkańców getta – prowadził w jidysz zapiski, które ukrył przed deportacją z getta, a po wojnie częściowo odzyskał. Prezentowany w tej publikacji przekład, pierwsze tłumaczenie dziennika Franka na język obcy, pozwala polskiemu czytelnikowi poznać ten głos świadka epoki. 
Frank zapisuje codzienność getta widzianą z bliska: głód, choroby, strach, śmierć, ale też życie ulicy, społeczne nastroje, pogłoski, przemówienia, prywatne dramaty i rozpad więzi międzyludzkich. Jego notatki nie tworzą pełnego obrazu – są raczej, jak piszą autorki wprowadzenia, subiektywnym zapisem chwili, próbą uchwycenia świata rozpadającego się na oczach autora. 
Obecne wydanie ma znaczenie szczególne również dlatego, że przypomina tekst obrosły pytaniami i kontrowersjami. Redaktorki pokazują, że między maszynopisem utrwalającym ocalałe notatki Franka z getta i sporządzonym tuż po ich odnalezieniu a późniejszymi o ponad dekadę książkowymi edycjami tych notatek występują istotne różnice: skróty, przesunięcia i usunięcia fragmentów. Dziennik z łódzkiego getta jest nie tylko przejmującym świadectwem Zagłady, lecz także ważnym dokumentem pamięci – tekstem, który każe pytać o los świadectw, o redakcję doświadczenia i o granice prawdy autobiograficznej.


Publikację sfinansowano ze środków Funduszu na rzecz Nauki Polskiej w ramach nagrody Copernicus 2022 dla Krystyny Radziszewskiej.

W SERII UKAZAŁY SIĘ:

Dziennik z łódzkiego getta (1941–1942) – Szlomo Frank (red. Krystyna Radziszewska, Magdalena Ruta)
„Dać przyczynek do historii kultury getta”. Teksty z getta łódzkiego – Oskar Rosenfeld (red. Aleksandra Bak-Zawalski, Krystyna Radziszewska)
Reportaże i eseje z getta łódzkiego – Oskar Singer (red. Ewa Wiatr, Krystyna Radziszewska, Sascha Feuchert)
Leksykon getta łódzkiego – Adam Sitarek, Ewa Wiatr, Izabela Terela (red.)
Ja – błazen purimowy… Antologia twórczości Mojżesza Brodersona – Dariusz Dekiert, Irmina Gadowska
Jesteśmy bardami, trubadurami… W kręgu młodej literatury jidysz w Łodzi – Dariusz Dekiert, Irmina Gadowska, Krystyna Radziszewska
Pogawędki. Artystyczna książka Mojżesza Brodersona i Eliezera Lissitzky’ego – Dariusz Dekiert, Irmina Gadowska, Krystyna Radziszewska
„Cud, że ręka jeszcze pisze…” / „Ein Wunder, die Hand schreibt noch…” – Krystyna Radziszewska, Sascha Feuchert, Hans-Jürgen Bömelburg, Monika Kucner, Jennifer Ehrhardt (red.)
Wśród łódzkich Żydów. Wspomnienia o mieście młodości – Dariusz Dekiert, Krystyna Radziszewska, Ewa Wiatr (red.)
Tańczymy zaczarowani taniec młodości. Łódzka awangarda żydowska – publikacje artystyczne wydawnictwa Achrid – 1921 – Dariusz Dekiert, Krystyna Radziszewska, Irmina Gadowska (red.)
Oblicza getta. Antologia tekstów z getta łódzkiego – Krystyna Radziszewska, Ewa Wiatr (red.)
Notatki z getta łódzkiego 1941–1944 – Józef Zelkowicz
Bałuty. Powieść o przedmieściu – Jisroel Rabon
Encyklopedia getta. Niedokończony projekt archiwistów z getta łódzkiego – Adam Sitarek, Ewa Wiatr, Jacek Walicki, Krystyna Radziszewska, Monika Polit, Piotr Zawilski
Getto łódzkie/Litzmannstadt Getto. Warunki życia i sposoby przetrwania – Andrea Löw
Zagłada Żydów na polskiej prowincji – Adam Sitarek, Ewa Wiatr, Michał Trębacz (red.)
Każdą iskrą rozpaleni… Żydowscy artyści w kręgu nowej sztuki. Idee – postawy – relacje – Agnieszka Świętosławska, Irmina Gadowska, Krystyna Radziszewska (red.)
Dziennik z getta łódzkiego / Das Tagebuch aus dem Lodzer Getto – Irene Hauser (red. Ewa Wiatr, Krystyna Radziszewska)
Sztetl, szund, bunt i Palestyna. Antologia twórczości literackiej Żydów w Łodzi (1905–1939) – Dariusz Dekiert, Ewa Wiatr, Krystyna Radziszewska (red.)
Nowe życie? Antologia literatury jidysz w powojennej Łodzi (1945–1949) – Magdalena Ruta (red.)
Rola Żydów w rozwoju gospodarczym ziemi łódzkiej. Wybrane zagadnienia – Andrzej Pieczewski, Janusz Skodlarski, Kamil Kowalski, Kamila Lutek, Rafał Matera
Rola Żydów w życiu gospodarczym ziem polskich – Janusz Skodlarski, Andrzej Pieczewski (red.)