Dekodowanie konstrukcji słowotwórczych przez dzieci w wieku przedszkolnym z niepełnosprawnością intelektualną w stopniu lekkim na tle normy rozwojowej

WSTĘP 9

1. NIEPEŁNOSPRAWNOŚĆ INTELEKTUALNA – ZAGADNIENIA OGÓLNE 11
1.1. Epidemiologia niepełnosprawności intelektualnej 11
1.2. Definicja niepełnosprawności intelektualnej 11
1.3. Etiologia 15
1.4. Charakterystyka dzieci z niepełnosprawnością intelektualną w stopniu lekkim 17
1.5. Problem wczesnej diagnozy niepełnosprawności intelektualnej 21

2. KOMPETENCJE SŁOWOTWÓRCZE DZIECI O TYPOWYM ROZWOJU ORAZ Z NIEPEŁNOSPRAWNOŚCIĄ INTELEKTUALNĄ 25
1.4. Miejsce słowotwórstwa w systemie języka 25
1.5. Pojęcie kompetencji językowej (w tym słowotwórczej) 27
1.6. Główne teorie słowotwórcze 32
2.4. Rozwój językowy dziecka w warunkach prawidłowego rozwoju oraz jego kompetencje słowotwórcze 34
2.5. Rozwój językowy dziecka z niepełnosprawnością intelektualną w stopniu lekkim 46
2.6. Niepowodzenia w nabywaniu kompetencji językowej 51
2.7. Kompetencja językowa a kompetencja umysłowa 53
2.8. Procesy pamięciowe a kompetencja językowa osób o typowym rozwoju oraz osób z niepełnosprawnością intelektualną w stopniu lekkim 56
2.9. Badania kompetencji słowotwórczych dzieci o typowym rozwoju 58
2.10. Badania kompetencji słowotwórczych dzieci z niepełnosprawnością intelektualną 59
2.11. Badania kompetencji słowotwórczych dzieci z innymi niepełnosprawnościami 62
2.12. Przegląd koncepcji, metod, technik oraz narzędzi wykorzystywanych w badaniach kompetencji słowotwórczych 63

3. METODOLOGIA BADAŃ WŁASNYCH 69
3.1. Problematyka i cele badań 70
3.2. Przedmiot badań 70
3.3. Hipotezy badawcze 72
3.4. Metody badawcze, organizacja i procedura badania 73
3.5. Narzędzie badawcze 76
3.6. Charakterystyka badanych grup 80
3.6.1. Grupa badana 83
3.6.2. Grupy kontrolne 89
3.7. Sposób analizy materiału empirycznego oraz wyjaśnienie kluczowych terminów 97

4. CHARAKTERYSTYKA KOMPETENCJI SŁOWOTWÓRCZYCH DZIECI W WIEKU PRZEDSZKOLNYM Z NIEPEŁNOSPRAWNOŚCIĄ INTELEKTUALNĄ W STOPNIU LEKKIM W ZAKRESIE DEKODOWANIA KONSTRUKCJI MUTACYJNYCH 103
I. Kategoria nazw wykonawców czynności 103
1. Sposoby dekodowania nazw wykonawców czynności – formułowanie parafrazy słowotwórczej 104

1.1. Grupa badana 104
A. Dzieci pięcioletnie z niepełnosprawnością intelektualną w stopniu lekkim 104
B. Dzieci sześcioletnie z niepełnosprawnością intelektualną w stopniu lekkim 110
1.2. Grupa kontrolna ze względu na wiek umysłowy 115
A. Dzieci o typowym rozwoju zbliżone wiekiem umysłowym do dzieci pięcioletnich z niepełnosprawnością intelektualną w stopniu lekkim 115
B. Dzieci o typowym rozwoju zbliżone wiekiem umysłowym do dzieci sześcioletnich z niepełnosprawnością intelektualną w stopniu lekkim 120
1.3. Grupa kontrolna ze względu na wiek metrykalny 124
A. Dzieci pięcioletnie o typowym rozwoju 124
B. Dzieci sześcioletnie o typowym rozwoju 128
2. Kompetencje słowotwórcze dzieci z niepełnosprawnością intelektualną w stopniu lekkim i dzieci o typowym rozwoju w zakresie dekodowania kategorii nazw wykonawców czynności – podsumowanie 132
II. Kategoria nazw narzędzi 139
1. Sposoby dekodowania nazw narzędzi – formułowanie parafrazy słowotwórczej 140
1.1. Grupa badana 140
A. Dzieci pięcioletnie z niepełnosprawnością intelektualną w stopniu lekkim 140
B. Dzieci sześcioletnie z niepełnosprawnością intelektualną w stopniu lekkim 145
1.2. Grupa kontrolna ze względu na wiek umysłowy 150
A. Dzieci o typowym rozwoju zbliżone wiekiem umysłowym do dzieci pięcioletnich z niepełnosprawnością intelektualną w stopniu lekkim 150
B. Dzieci o typowym rozwoju zbliżone wiekiem umysłowym do dzieci sześcioletnich z niepełnosprawnością intelektualną w stopniu lekkim 155
1.3. Grupa kontrolna ze względu na wiek metrykalny 160
A. Dzieci pięcioletnie o typowym rozwoju 160
B. Dzieci sześcioletnie o typowym rozwoju 165
2. Kompetencje słowotwórcze dzieci z niepełnosprawnością intelektualną w stopniu lekkim i dzieci o typowym rozwoju w zakresie dekodowania kategorii nazw narzędzi – podsumowanie 169
III. Kategoria nazw miejsc 176
1. Sposoby dekodowania nazw miejsc – formułowanie parafrazy słowotwórczej 176
1.1. Grupa badana 176
A. Dzieci pięcioletnie z niepełnosprawnością intelektualną w stopniu lekkim 176
B. Dzieci sześcioletnie z niepełnosprawnością intelektualną w stopniu lekkim 182
1.2. Grupa kontrolna ze względu na wiek umysłowy 187
A. Dzieci o typowym rozwoju zbliżone wiekiem umysłowym do dzieci pięcioletnich z niepełnosprawnością intelektualną w stopniu lekkim 187
B. Dzieci o typowym rozwoju zbliżone wiekiem umysłowym do dzieci sześcioletnich z niepełnosprawnością intelektualną w stopniu lekkim 191
1.3. Grupa kontrolna ze względu na wiek metrykalny 195
A. Dzieci pięcioletnie o typowym rozwoju 195
B. Dzieci sześcioletnie o typowym rozwoju 200
2. Kompetencje słowotwórcze dzieci z niepełnosprawnością intelektualną w stopniu lekkim i dzieci o typowym rozwoju w zakresie dekodowania kategorii nazw miejsc – podsumowanie 205
IV. Kategoria nazw wytworów i obiektów czynności 212
1. Sposoby dekodowania nazw wytworów i obiektów czynności – formułowanie parafrazy słowotwórczej 213
1.1. Grupa badana 213
A. Dzieci pięcioletnie z niepełnosprawnością intelektualną w stopniu lekkim 213
B. Dzieci sześcioletnie z niepełnosprawnością intelektualną w stopniu lekkim 218
1.2. Grupa kontrolna ze względu na wiek umysłowy 223
A. Dzieci o typowym rozwoju zbliżone wiekiem umysłowym do dzieci pięcioletnich z niepełnosprawnością intelektualną w stopniu lekkim 223
B. Dzieci o typowym rozwoju zbliżone wiekiem umysłowym do dzieci sześcioletnich z niepełnosprawnością intelektualną w stopniu lekkim 227
1.3. Grupa kontrolna ze względu na wiek metrykalny 231
A. Dzieci pięcioletnie o typowym rozwoju 231
B. Dzieci sześcioletnie o typowym rozwoju 236
2. Kompetencje słowotwórcze dzieci z niepełnosprawnością intelektualną w stopniu lekkim i dzieci o typowym rozwoju w zakresie dekodowania kategorii nazw wytworów i obiektów czynności – podsumowanie 241
V. Kategoria nazw nosicieli cech 248
1. Sposoby dekodowania nazw nosicieli cech – formułowanie parafrazy słowotwórczej 249
1.1. Grupa badana 249
A. Dzieci pięcioletnie z niepełnosprawnością intelektualną w stopniu lekkim 249
B. Dzieci sześcioletnie z niepełnosprawnością intelektualną w stopniu lekkim 254
1.2. Grupa kontrolna ze względu na wiek umysłowy 258
A. Dzieci o typowym rozwoju zbliżone wiekiem umysłowym do dzieci pięcioletnich z niepełnosprawnością intelektualną w stopniu lekkim 258
B. Dzieci o typowym rozwoju zbliżone wiekiem umysłowym do dzieci sześcioletnich z niepełnosprawnością intelektualną w stopniu lekkim 262
1.3. Grupa kontrolna ze względu na wiek metrykalny 266
A. Dzieci pięcioletnie o typowym rozwoju 266
B. Dzieci sześcioletnie o typowym rozwoju 270
2. Kompetencje słowotwórcze dzieci z niepełnosprawnością intelektualną w stopniu lekkim i dzieci o typowym rozwoju w zakresie dekodowania kategorii nazw nosicieli cech – podsumowanie 274

5. KOMPETENCJE SŁOWOTWÓRCZE DZIECI Z NIEPEŁNOPRAWNOŚCIĄ INTELEKTUALNĄ W STOPNIU LEKKIM W ZAKRESIE DEKODOWANIA KONSTRUKCJI MUTACYJNYCH W ŚWIETLE BADAŃ WŁASNYCH 281
5.1. Dekodowanie konstrukcji mutacyjnych 281
5.2. Implikacje dla praktyki logopedycznej 285

PODSUMOWANIE 289
WYKAZ SKRÓTÓW 293
BIBLIOGRAFIA 295
WYKAZ TABEL 311
WYKAZ RYSUNKÓW 315
ZAŁĄCZNIK 1 317
ZAŁĄCZNIK 2 319