Człowiek w relacji ze zwierzętami hodowlanymi

1. Uwagi wstępne 11

2. Charakterystyka terminu frazeologia animalistyczna i jego zakres przyjęty w monografii 18

3. Ogólna charakterystyka polskiej i rosyjskiej frazeologii animalistycznej 24

4. Przegląd stanu badań językoznawczych nad frazeologią animalistyczną 31
4.1. Czasopiśmiennictwo 31
4.2. Monografie wieloautorskie 33
4.3. Monografie autorskie 35
4.4. Zróżnicowanie tematyczne badań 36
4.5. Badania językoznawcze z antropocentryzmem w tle: stan i perspektywy 39

5. Główne założenia metodologiczne 41
5.1. Kwalifikatory chronologiczne 45
5.2. Kwalifikatory geograficzne 46
5.3. Konotacja 47
5.3.1. Sposoby rozumienia konotacji. Ujęcie Jerzego Bartmińskiego 47
5.3.2. Konotacja w nawiązaniu do frazeologizmów animalistycznych. Trzy filary motywacji nazewniczej 49
5.3.3. Frazeologizmy animalistyczne jako źródło konotacji 53
5.3.3.1. Zróżnicowanie konotacji we frazeologizmach animalistycznych 54

6. Antropocentryzm 58
6.1. Miejsce antropocentryzmu w badaniach językoznawczych 58
6.2. „Drabina bytów” i szowinizm międzygatunkowy. Krytyka podejścia antropocentrycznego w nauce 61
6.3. Metafory i frazeologizmy animalistyczne dotyczące człowieka 68
6.4. Antropocentryzm a językowy obraz świata 72
6.5. Antropocentryczne podstawy językowego obrazowania fauny 76
6.6. Antropocentryzm, szowinizm międzygatunkowy i drabina bytów w kontekście polskiej i rosyjskiej frazeologii animalistycznej: fakty językowe 78

7. Modele antropocentryczne w polskiej i rosyjskiej frazeologii animalistycznej 90
7.1. Model praktyczny 91
7.1.1. Opozycja pożyteczne – bezużyteczne, szkodliwe 96
7.1.2. Opozycja bezpieczne – niebezpieczne, groźne 105
7.1.3. Opozycja traktowane z troską, z szacunkiem, z czułością – traktowane okrutnie, z pogardą, z ironią 109
7.2. Model perceptywny 119
7.2.1. Percepcja wzrokowa 120
7.2.1.1. Opozycja ładne – brzydkie 121
7.2.1.2. Opozycja czyste – brudne 131
7.2.1.3. Opozycja przyjemne – nieprzyjemne 133
7.2.2. Percepcja słuchowa 133
7.2.2.1. Opozycja przyjemne – nieprzyjemne 135
7.2.3. Percepcja węchowa 142
7.2.3.1. Opozycja przyjemne – nieprzyjemne 142
7.3. Model fizyczny 144
7.3.1. Opozycja silny, zdrowy – słaby, chory 145
7.3.2. Opozycja młody – stary 148
7.4. Model dynamiczny 152
7.4.1. Opozycja szybko, energicznie, intensywnie – wolno, niezdarnie, ociężale 154
7.4.2. Opozycja typowo – dziwnie 160
7.5. Model umysłowy 162
7.6. Model charakterologiczny 168
7.6.1. Cechy człowieka związane z obrazem kozy 170
7.6.2. Cechy człowieka związane z obrazem owcy 172
7.6.3. Cechy człowieka związane z obrazem trzody chlewnej 174
7.6.4. Cechy człowieka związane z obrazem bydła 177
7.6.5. Cechy człowieka związane z obrazem konia 179

8. Uwagi końcowe 182
8.1. Człowiek – twórca hierarchii wartości w językowym obrazie świata 186
8.2. Człowiek – istota definiująca własną tożsamość przez pryzmat językowych obrazów zwierząt 187
8.3. Człowiek – autor językowych symboli i stereotypów o faunie 188
8.4. Człowiek – językowy architekt własnej wyższości, uwikłany w swoje ograniczenia 188
8.5. Człowiek – egocentryczny użytkownik inwentarza 189

Bibliografia 191
Wykaz źródeł wraz z zastosowanymi skrótami 191
Język polski 191
Język rosyjski 192
Monografie, artykuły, opracowania wieloautorskie 194
Język polski 194
Język rosyjski 214
Słowniki, encyklopedie 225
Język polski 225
Język rosyjski 226
Wykaz zastosowanych kwalifikatorów 229
Język polski 229
Język rosyjski 229
Indeks opisanych frazeologizmów animalistycznych 232