W poszukiwaniu innej historii

Przesłanie 9
Rafał Stobiecki, Sławomir M. Nowinowski, O polityce historycznej Jerzego Giedroycia słów kilka 1

Część I. Teksty programowe 27
Michał Sokolnicki, Prolegomena do historii naszych czasów 29
Benedetto Croce, Historiografia wyłącznie polityczna i pesymizm moralny 43
Paweł Zaremba, Kilka uwag o historii 51
Tymoteusz Klempski [Tadeusz Chrzanowski], Polaków z historią kłopoty 61
Piotr Wandycz, O historycznych analogiach 74
Wojciech Karpiński, Ideologia i historia 79

Część II. Marksizm – Komunizm – Związek Sowiecki 93
N. N. Stalin i nowa koncepcja historii Rzymu 95
Bertram D. Wolfe, Agonia sowieckiej historiografii 107
Zbigniew Jordan, O prawach historii124
Stanisław Bóbr-Tylingo, Marksistowskie dzieje Polski 133
Ignazio Silone, „Archiwum Rewolucji” 139
Michał Heller, Historia sowiecka w interpretacji amerykańskiej 141
Recenzja z Moskwy o polskich podręcznikach historii 145

Część III. Wokół historiografii Polski Ludowej 163
Piotr Wandycz, „Drętwa mowa”. Uwagi na marginesie „makiety” Historii Polski165
Paweł Zaremba, Interpretacja nie tworzy faktów. Na marginesie „Makiety” Historii
Polski 172
Stanisław Kościałkowski, Spostrzeżenia i uwagi krytyczne 188
Józef Lewandowski, List do Jerzego Topolskiego. 216
Paweł Korzec, Materiały do studiów nad historiografią Polski Ludowej (w zakresie
historii najnowszej) 219
Józef Lewandowski, O krytyce 278
Józef Lewandowski, Glossy historiograficzne (na marginesie Pawła Korca Materiałów
do studiów nad historiografią Polski Ludowej...) 282
Aleksander Litwin, Trzy listy do Pawła Korca 293
Marcin Wyziembło [Józef Lewandowski] Życie rocznicowe w PRL298

Część IV. Dzieje emigracji polskiej 303
Marian Kamil Dziewanowski, Wiosna Ludów w Hotelu Lambert 305
Tymon Terlecki, Emigracja i Kraj 310
Juliusz Mieroszewski, Literatura „Oblężonego Miasta” 323
Wiktor Weintraub, O Czartoryskim 329
Paweł Zaremba, Po 150 pogadankach historycznych 333
Tadeusz Wyrwa, Historyk polski na obczyźnie 336
Tadeusz Wyrwa, Dzieje emigracji w londyńskim wydaniu 347

Część V. Stanowiska – interpretacje – polemiki 351
Adolf Bocheński, Duch dziejów Polski 353
Jan Ulatowski, Dzieje głupoty w Polsce 359
Jan Tokarski, Papież pokoju 367
Juliusz Mieroszewski, Kronika angielska 378
Tytus Komarnicki, Owoc pracowitego żywota 381
Michał Borwicz, Ten jest z ojczyzny mojej 388
Adam Ciołkosz, Historiozofia czy mitomania? 398
Józef Lewandowski, „Historia Polski” Stefana Kieniewicza 404
Paweł Zaremba, „Dzieje Polski” Adama Krzyżanowskiego 414
Tadeusz Nowacki, „Polska wojna” – jak ją widzi Leszek Moczulski 425
Bartłomiej [Adam Michnik], Cienie zapomnianych przodków 435
Gustaw Herling-Grudziński, Szkielet w szafie 454
Andrzej Rapaczyński, Historia odmitologizowana 457
Jan Ciechanowski, Jan Nowak, Piotr Wandycz, Bić się czy nie bić? 471
Piotr Wandycz, Historia dwudziestolecia 494
Piotr Wandycz, Janusz K. Zawodny, Dwugłos o książce Jana Karskiego, „Wielkie
mocarstwa a Polska 1919–1945” 498
Tomasz Mianowicz, Polskie paradoksy z perspektywy historyka 520

Część VI. Sąsiedzi 529
Włodzimierz Bączkowski, Sprawa ukraińska 530
Paweł Hostowiec [Jerzy Stempowski], Początki Rosji 547
Jouzas Girnius, W poszukiwaniu dialogu polsko-litewskiego 553
Jerzy Iwanowski, Dialog polsko-litewski 560
Józef Mackiewicz, Gdybym był chanem 565
Georgij P. Fiedotow, Polska i my 584
P.H. [Jerzy Stempowski], Nagroda Literacka „Kultury” za rok 1961 588
Kazimierz Okulicz, O Łobodowskim i „cywilizacji jagiellońskiej” 590
Tytus Komarnicki, Sympozjon historyków polskich i niemieckich w Londynie 594
Richard Pipes, „Historia imperium rosyjskiego” 609
Jerzy Pomianowski, Rozprawka o metodzie 613

Część VII. Dialogi 627
Mieczysław Pruszyński, Rozmowa z prof. Górką 629
Bohdan Strumiński, Rozmowa z prof. Omelianem Pricakiem 636
Radek Sikorski, Człowiek z zewnątrz. Rozmowa z Normanem Daviesem 651
Jerzy Łojek, Historia nie jest obrazem czarno-białym 659
Droga przez mgłę. Z profesor Marią Turlejską rozmawia Ryszarda Socha 675
Anielstwo i imperializm. Rozmowa z prof. Danielem Beauvois 683
Rozmowy o braciach 691

Część VIII. Sylwetki 719
Profesor Stanisław Kościałkowski 721
Aleksander Kawałkowski, Instytut jednego człowieka 723
Boyden Marison, Wspomnienie o Profesorze 734
Józef Lewandowski, Paweł Jasienica 747
Józef Lewandowski, Tadeusz Manteuffel 757
In memoriam 761
Piotr Wandycz, O dwóch historykach 764
Nika Kłosowska, Mistrz 769
Bohdan Osadczuk, Iwan Łysiak–Rydnyckyj 772
Nina Kozłowska, Profesor Hans Roos 775
Krzysztof Pomian, Przestrzeń i czas historii 778
Władysław Żeleński, Jerzy Łojek 783
Tadeusz Konopka, Wspomnienie o doktorze Jerzym Lichtenie 786
Bronisław Baczko, Odszedł historyk 789
Tadeusz Zawadzki, Emanuel Mateusz Rostworowski (1923–1989) 795
Piotr Wandycz, Wspomnienie o Henryku Wereszyckim 798
Andrzej Zahorski, Tadeusz Łepkowski (21 I 1927 – 16 XII 1989) 807
Zbigniew S. Siemaszko, Ks. prałat Stanisław Bełch 811
Piotr Wandycz, Henri Rollet 817
Piotr Wandycz, Wspomnienie o Wacławie Jędrzejewiczu 818
Maria Danilewicz-Zielińska, Przeoczony (Wspomnienie o Jakubie Hoffmanie i „Roczniku
Wołyńskim”) 822
Jerzy Giedroyc, Michał Heller 825
Maria Danilewicz-Zielińska, O Karolinie Lanckorońskiej w setną rocznicę urodzin
– 1998 827
Piotr Wandycz, Pożegnanie Aleksandra Gieysztora 829
Tadeusz Wyrwa, Profesor Henryk Batowski – nestor historyków polskich 834
Część IX. Teksty przypomniane 839
Józef Conrad-Korzeniowski, Zbrodnia rozbiorów 841
Henryk Jabłoński, Piłsudski jako historyk 846
List Wiktora Hugo do Herzena 850
Targowica. Akt Konfederacyi Generalney Wolney Koronney 852
Adam Mickiewicz, O ludziach rozsądnych i ludziach szalonych 864
Józef Piłsudski, Strzeżcie się agentur 867

Noty biograficzne autorów tekstów 879

Indeks nazwisk 895

Ilustracje 913