Obraz dyskursu narodowo-kulturowego luteranów w II Rzeczypospolitej na podstawie prasy Kościoła Ewangelicko-Augsburskiego

Luteranizm jest konfesją, która drogą transferu kulturowego i migracji przeszczepiona została z krajów niemieckojęzycznych na ziemie polskie. Za wyjątkiem Śląska Cieszyńskiego, gdzie istniały zbory luteranów o etnicz­nie polskim pochodzeniu, u progu XX wieku reprezentowany był na tych terenach głównie przez członków niemieckiej wspólnoty etnicznej. Część z nich ulegała jednak wpływom kultury polskiej i poddawała się procesom integracji. Wobec odzyskania w 1918 roku przez Polskę niepodległości wierni ci postulowali konieczność szerszego otwarcia Kościoła Ewangelicko-Augs­burskiego na polskość. Ich adwersarze głosili potrzebę zachowania wierno­ści tradycji niemieckiej. Analiza dyskursu przedstawicieli tego Kościoła z lat 1918-1939 ukazuje konflikt dotyczący kulturowego i narodowego kierunku, w jakim powinna rozwijać się ewangelicka wspólnota religijna.
Książka prezentuje na podstawie wybranych artykułów prasowych z cza­sopism wydawanych w Warszawie, na Śląsku Cieszyńskim i w Łodzi zróż­nicowane postawy oraz wizje i argumenty, jakimi posługiwali się duchowi przywódcy Kościoła, aby przekonać wiernych do swoich poglądów w tej materii. Teksty te ukazują dogłębne różnice między zwolennikami polskości i niemieckości w interpretacji zjawisk i postaci historycznych, społeczno­-politycznej rzeczywistości, a nawet fragmentów Biblii, które bywały instru­mentalizowane w odbywającej się na łamach czasopism debacie na temat narodowego charakteru Kościoła.

Publikację sfinansowano ze środków Funduszu na rzecz Nauki Polskiej w ramach nagrody Copernicus 2022 dla Krystyny Radziszewskiej oraz z Funduszu Stowarzyszenia Nauczycieli Akademickich na rzecz Krzewienia Kultury Języków Europejskich