Ku harmonii? Poetyckie style słuchania muzyki w wierszach polskich autorów po 1945 roku

Książka Jerzego Wiśniewskiego ma szeroki, obejmujący ponad pół wieku zakres historycznoliteracki, a także bardzo wyraźny charakter hermeneutyczny. Autor postanowił przyjrzeć się różnego typu odniesieniom muzycznym, obecnym w tekstach polskich poetów, które powstały w drugiej połowie dwudziestego i na początku obecnego stulecia. To nader ważne decyzje badawcze, determinujące kształt studium oraz w dużej mierze przesądzające o jego wadze naukowej. Wybrany plan czasowy wydaje się dostatecznie rozległy, by można było wyciągać wnioski dotyczące nie tylko jednostkowych upodobań muzycznych i form ich literackiej reprezentacji, lecz także prawidłowości epokowych czy pokoleniowych w sposobach ewokowania muzyki w wierszu. Praca Jerzego Wiśniewskiego nie bada tych zjawisk w perspektywie procesualnej, nie systematyzuje ich w diachronicznym uszeregowaniu, ale nawet jej punktowe oświetlenia dają wyobrażenie różnorodności estetycznych percepcji i literackich przetworzeń muzyki w poezji polskiej ostatnich kilkudziesięciu lat.

Autor wybrał do lektury zaopatrzone w intermedialne odniesienia teksty Jarosława Iwaszkiewicza, Mirona Białoszewskiego, Aleksandra Wata, Julii Hartwig, Wojciecha Wencla, Bolesława Taborskiego, Zbigniewa Herberta, Adama Zagajewskiego Witolda Wirpszy, Wisławy Szymborskiej. (…) Ich dzieła egzemplifikują najzupełniej odrębne style literackiego odbioru i ewokowania muzyki. (…) Jerzy Wiśniewski definiuje modele słuchania dzieł muzycznych uobecniające się w liryce (częściowo także w prozie) polskiej drugiej połowy dwudziestego i początku dwudziestego pierwszego wieku. Konkluzje owe są przejrzyste i przekonujące, choć trzeba pamiętać, że nie tylko same kompozycje były przedmiotem ewokacji, zaprezentowanych w książce. (…) Trzeba podkreślić wybór niełatwego tematu badań, właściwą metodę analityczno-interpretacyjną, budzącą uznanie znajomość kontekstów, a także – co nie bez znaczenia – wysoką kulturę pisarską. Wszystko to zaowocowało tekstem wartościowej i frapującej książki naukowej.

Z recenzji dr. hab. Piotra Łuszczykiewicza