Język – poznanie – zachowanie. Perspektywy i wyzwania w studiach nad przyswajaniem języka obcego

Celem zbioru jest upowszechnienie badań nad przyswajaniem języka obcego z jednoczesnym ukazaniem szerokiego spektrum perspektyw badawczych, zarówno w odniesieniu do wykorzystanej metodologii, narzędzi i procedur, jak i obszaru oraz zakresu poszukiwań. Zrozumienie wielowarstwowych i wielowymiarowych procesów towarzyszących przyswajaniu języka obcego stanowi wyzwanie i wymaga otwartości, umiejętności syntezy i interdyscyplinarnego podejścia, czerpiącego z dorobku wielu dziedzin, np. psychologii, neurologii, językoznawstwa kognitywnego, neurolingwistyki, psycholingwistyki czy socjolingwistyki. Tematyka przyswajania języka obcego rozumiana jest szeroko, co odzwierciedla różnorodność problematyki poruszanej w dziewiętnastu tekstach, tworzących zbiór. Warto spojrzeć na nauczanie i uczenie się języka drugiego/obcego z szerokiej perspektywy, aby lepiej uświadomić sobie potrzeby językowe różnych grup społecznych.

Analizując czynniki wpływające na efektywność przyswajania języka, wśród wielu innych, nie sposób pominąć wieku, uwarunkowań biologicznych oraz predyspozycji do uczenia się języków, czyli zdolności językowej. W części pierwszej tomu zgrupowane zostały teksty poruszające te właśnie zagadnienia w odniesieniu do przetwarzania języka pierwszego i języka drugiego/obcego z perspektywy neurobiologicznej i neurolingwistycznej. Część druga zbioru poświęcona jest elementom języka w procesie przyswajania i dotyczy następujących zagadnień: czasu gramatycznego jako kategorii z punktu widzenia gramatyki pedagogicznej, modelu funkcjonalno-kognitywnego w nauczaniu gramatyki języka obcego, modelu percepcji systemu dźwiękowego oraz aspektu przyswajania rytmu jako organizacji czasowej języka.

Część trzecia tomu odnosi się do zagadnień sprawności i kompetencji językowej. Poruszane są kwestie dydaktyki języków specjalistycznych oraz roli gramatyki tekstu w badaniu procesu czytania w języku ojczystym i obcym. Podjęto także temat rozwijania kompetencji dyskursywnej w zakresie dyskursu naukowego – analizie poddano proces redagowania prac licencjackich z dydaktyki języka obcego oraz omówiono strategie wykorzystywane przez uczniów w akwizycji języka obcego w środowisku instytucjonalnym oraz istotne cechy komunikacji kształtującej się w specyficznych warunkach – w klasie szkolnej.

Ostatnia część zbioru zawiera siedem artykułów. Odnoszą się one do tzw. programu ukrytego na lekcji języka obcego, różnic płciowych – w zakresie nastawienia do czynności czytania oraz uczniowskich atrybucji przyczynowych, czyli subiektywnie postrzeganych przyczyn sukcesów i niepowodzeń, do zjawiska lęku w sytuacji akwizycji języka w kontekście klasy szkolnej oraz rewalidacyjnego wymiaru nauczania języka obcego w przypadku uczniów z upośledzeniem umysłowym w stopniu lekkim. Zwrócono także uwagę na role i relacje pomiędzy badaczem i badanym (nauczycielem języka obcego) w tradycji badań jakościowych, a także nad tym, w jaki sposób fakt, że nauczyciel bierze udział w badaniach wpływa na jego rozwój zawodowy. Zbiór zamyka tekst poświęcony uwarunkowaniom psychopedagogicznym i socjolingwistycznym polityki oświatowej wobec mniejszości narodowych i etnicznych.

Joanna Nijakowska (red.)