Hitlerist

Beschreibung auf Deutsch weiter unten

„Hitlerist” to niemieckie tłumaczenie polskiego „hitlerowca”, słowa oznaczającego w języku polskim nazistę. Jest to określenie, które do dziś można znaleźć w miejscach pamięci, na pomnikach oraz tablicach upamiętniających ofiary narodowego socjalizmu. Regina Hofer i Leopold Maurer, autorzy powieści graficznej Insekten (pol. „Insekty”, Wiedeń 2019), w rozmowach ze student(k)ami biorącymi udział w warsztatach zwrócili uwagę na to, że słowo to brzmi dla nich zarazem obco, jak i znajomo. Komiks, który omawialiśmy podczas przygotowań do warsztatów, opowiada właśnie o „hitleryście”. Dziadek Leopolda Maurera, którego wspomnienia wojenne stanowią główny wątek komiksowej narracji, przez całe życie był zagorzałym nazistą: Jako chłopiec należał do Heimwehry oraz Hitlerjugend, w marcu 1940 roku wstąpił do Waffen-SS. Konfrontacja z historią jego życia jest również głównym tematem projektu, który Maurer zrealizował wraz z żoną, artystką komiksową Reginą Hofer – zainspirowani fragmentarycznymi opowieściami dziadka.

Warsztaty „Komiks i prawicowy ekstremizm” odbyły się 28 października 2021 r. w Instytucie Germanistyki Uniwersytetu Łódzkiego.

Organizatorki prof. Gudrun Heidemann oraz dr Kalina Kupczyńska pragną serdecznie podziękować wszystkim uczestni(cz)kom za zainteresowanie i entuzjazm, Austriackiemu Forum Kultury w Warszawie, DAAD i Instytutowi Germanistyki za wsparcie finansowe. Szczególne podziękowania należą się Reginie Hofer i Leopoldowi Maurerowi za ich ogromną otwartość i życzliwość podczas przeprowadzania warsztatów.

Gudrun Heidemann, studiowała literaturoznawstwo, slawistykę i filozofię na uniwersytetach w Bielefeld i Bochum, praca doktorska o ‘rosyjskim’ Berlinie w latach 1920ych, habilitacja na Uniwersytecie Ottona Friedricha w Bambergu (rozprawa 'Wizualne tęsknoty. Rekursja fotograficzna w literaturze'), od 2020 roku profesor uczelni w Instytucie Filologii Germańskiej Uniwersytetu Łódzkiego.

Regina Hofer, * 1976 w Linzu; studiowała grafikę w Mozarteum w Salzburgu, studiowała malarstwo i grafikę w Akademii Sztuk Pięknych w Wiedniu. Od 2002 roku niezależny artysta w dziedzinie animacji i rysunku.

Kalina Kupczyńska, dr, adiunktka w zakładzie Mediów i Kultury Austriackiej Instytutu Filologii Germańskiej Uniwersytetu Łódzkiego. Stypendystka Fundacji Humboldta, ÖAD, DAAD oraz NCN. Publikacje dot. niemieckojęzycznej awangardy, literatury współczesnej, komiksu i powieści graficznej, ze szczególnym uwzględnieniem form autobiografii, adaptacji literatury, historii oraz gender.

Leopold Maurer, * 1969 w Wiedniu; studiował socjologię na Uniwersytecie Wiedeńskim, studiował malarstwo i grafikę na Akademii Sztuk Pięknych w Wiedniu. Od 1998 roku niezależny artysta w dziedzinie animacji, kreskówki, komiksu i ilustracji. Mieszka i pracuje w Wiedniu i Dolnej Austrii.

---------------------------

„Hitlerist“ ist eine deutsche Übersetzung des polnischen „Hitlerowiec“, eines Wortes, das einen Nationalsozialisten bezeichnet. Es ist ein Wort, das man in Polen heute noch an Gedenkstätten und Mahnmalen lesen kann, die an die Opfer des Nationalsozialismus erinnern. Regina Hofer und Leopold Maurer, Autor*innen der Graphic Novel Insekten (Wien 2019), fiel es im Gespräch mit den Studierenden, die an ihrem Workshop teilnahmen, auf; es klang für sie fremd und zugleich vertraut – die Graphic Novel, mit der wir uns in der Vorbereitung auf den Workshop beschäftigten, handelt von einem „Hitleristen“. Leopold Maurers Großvater, dessen Kriegserinnerungen den zentralen Strang der Story bilden, war sein Leben lang überzeugter Nationalsozialist: als Junge in der Heimwehr und in der Hitlerjugend, ab März 1940 in der Waffen-SS. Der Konfrontation mit seiner Lebensgeschichte gilt auch das Projekt, das Maurer mit seiner Frau, der Comiczeichnerin Regina Hofer, realisierte – angeregt durch fragmentarische Erzählungen des Großvaters.

Der Workshop „Comic und Rechtsextremismus“ fand am 28.10.2021 am Institut für Germanistik der Universität Lodz statt.

Die Veranstalterinnen Prof. Dr. Gudrun Heidemann und Dr. Kalina Kupczyńska bedanken sich bei allen Teilnehmenden herzlich für ihr Interesse und ihren Enthusiasmus, beim Österreichischen Kulturforum Warschau, DAAD und Institut für Germanistik für die finanzielle Förderung und ganz besonders bei Regina Hofer und Leopold Maurer für ihre enorme Offenheit und Flexibilität bei der Durchführung des Projekts.

Gudrun Heidemann, Studium der Literaturwissenschaft, Slavistik und Philosophie an den Universitäten Bielefeld und Bochum, Promotion über das ‚russische‘ Berlin der 1920er Jahre, Habilitation an der Otto-Friedrich-Universität Bamberg mit der Studie „Sehsüchte. Fotografische Rekurse in Literatur und Film“, seit 2020 Universitätsprofessorin am Institut für Germanistik der Universität Łódź.

Regina Hofer, * 1976 in Linz; Graphikstudium am Mozarteum Salzburg, Studium der Malerei und Graphik an der Akademie der bildenden Künste, Wien. Seit 2002 freischaffende Künstlerin in den Bereichen Animation und Zeichnung.

Kalina Kupczyńska, Dr., wissenschaftliche Mitarbeiterin am Institut für Germanistik der Universität Lodz. Stipendiatin der Alexander-von-Humboldt-Stiftung, des ÖAD, des DAAD und des polnischen Nationalen Wissenschaftszentrums (NCN). Publikationen zur deutschsprachigen Avantgarde, zur österreichischen Gegenwartsliteratur, zu Comic-Adaptionen literarischer Texte, zu Gender-Aspekten im Comic und zu Comic-Autobiografien.

Leopold Maurer, * 1969 in Wien; Studium der Soziologie an der Universität Wien, Studium der Malerei und Grafik an der Akademie der bildenden Künste Wien. Seit 1998 freischaffender Künstler in den Bereichen Animation, Cartoon, Comic und Illustration. Lebt und arbeitet in Wien und Niederösterreich.