Archipelagi wielkomiejskiej biedy

Wprowadzenie 11

Część I. Historia, teoria, metodologia 31

Rozdział I. Zarys historii „biednej” Łodzi. Historia łódzkiego ośrodka badań nad ubóstwem 33
Słowo o skomplikowanej historii (biednej) Łodzi 33
Łódź i województwo łódzkie a początki transformacji systemowej 1989 r. 59
Tradycje łódzkiej socjologii a „Łódzka Szkoła Badań nad Biedą i Pomocą Społeczną” 65

Rozdział II. „Nie ma dobrego języka, którym da się mówić o biedzie” – inspiracje i stanowisko teoretyczne łódzkiego zespołu ośrodka badań nad ubóstwem 77
Wczesne konceptualizacje biedy i marginalizacji społecznej 78
Współczesne koncepcje biedy utrwalonej oraz przestrzennego wymiaru ubóstwa. Od Myrdala i Lewisa do Wacquanta 83
Koncepcje wykluczenia społecznego 90
Koncepcje dotyczące biograficznych i tożsamościowych aspektów biedy 91
Objaśnianie biedy – podstawowe ustalenia definicyjne i ramy konceptualne łódzkiego ośrodka badań nad ubóstwem 92

Rozdział III. „Odkrywamy karty”, czyli jak badaliśmy biedę 105
Analiza danych zastanych – aktów prawnych, dokumentów strategicznych władz centralnych i samorządowych, dokumentów oraz archiwów instytucji publicznych i organizacji pozarządowych 107
Analizy dostępnych danych statystycznych i ich wykorzystanie 109
Mapy i inwentaryzacje enklaw biedy 113
Wywiady kwestionariuszowe 116
Wywiady grupowe i fokusowe 122
Pogłębione wywiady indywidualne 125
Wywiady biograficzne 127
Badania jakościowe i ilościowe z udziałem dzieci 129
Metodologiczno-etyczne problemy badań nad biedą i wykluczeniem społecznym 131

Część II. Podstawowe ustalenia łódzkiego ośrodka badań nad ubóstwem. Reperkusje praktyczne 147

Rozdział IV. Przestrzenie – procesy społeczne w zubożałych sąsiedztwach 149
Dynamika powstawania i przemian „enklaw biedy” w wielkim mieście 149
Życie codzienne „enklaw biedy” 157

Rozdział V. Ludzie – mikrosocjologia ubóstwa 165
Bieda w przebiegu życia – temporalne aspekty ubóstwa 165
Biograficzny wymiar ubóstwa: dzieciństwo – dorosłość – starość w enklawach biedy 167
Bieda a procesy tożsamościowe – stygmatyzująca praca nad tożsamością 195
Międzygeneracyjna transmisja biedy 198

Rozdział VI. Instytucje – działania instytucji i organizacji pomocowych w środowiskach biedy utrwalonej 205
Inwentaryzacja działań instytucji i organizacji 206
Bariery w działaniach instytucji i organizacji pomocowych 218
Lokalny system integracji społecznej 222

Rozdział VII. Akademia, praktyka, edukacja 227
Socjologia zaangażowana i więzi współpracy 227
Od badań do systemu kształcenia 231
Działania popularyzatorskie 239

Zakończenie 243

Posłowie. Rola przypadków w kształtowaniu i rozwoju łódzkiego zespołu badań nad biedą i pomocą społeczną – Wielisława Warzywoda-Kruszyńska 247

Bibliografia 257

Aneksy 289
Aneks I. Zespół „Łódzkiej Szkoły Badań nad Biedą i Pomocą Społeczną” 289
Aneks II. Książki opublikowane w ramach „Łódzkiej Szkoły Badań nad Biedą i Pomocą Społeczną” i raporty z projektu WZLOT 293
Aneks III. Lista poszukiwanych informacji w family life histories w projektach „Bieda – historie życia” oraz „Formy ubóstwa i ich przestrzenne rozmieszczenie na terenie Łodzi” 296
Aneks IV. Dyspozycje do wywiadu swobodnego w projekcie PROFIT 302
Aneks V. Kwestionariusz opisu miasta – projekt WZLOT 303
Aneks VI. Scenariusz zogniskowanego wywiadu grupowego na temat biedy dzieci w wybranych enklawach w Łodzi 313
Aneks VII. Kwestionariusz ankiety do badań z udziałem szóstoklasistów, wersja dla dziewcząt – projekt WZLOT 316
Aneks VIII. Dyspozycje do wywiadu swobodnego z szóstoklasistami – projekt WZLOT 332